Poszukujesz tłumacza ekspresowego z angielskiego i niemieckiego w Warszawie? Genialne tłumaczenia!

Południe Francji i sklepienia krzyżowo-żebrowe

Francja południowa. – Dehio i Bezold (Die Anfänge d. goth. Baustils, Repert. f. Kws., t. 19, 1896: recenzje pracy Lefevre-Pontalisa:

Kirchliche Baukunst, j. w.), wywodzili, że na południu Francji istniały sklepienia krzyżowo-żebrowe znacznie starsze od sklepień Ile-de-France: cytowali zwłaszcza Moissac, Saint-Gaudens, Saint-Guilhem-du-Désert, Saint-Gilles-en-Languedoc jako powstałe w pierwszym lub drugim dziesiątku lat XII w. Nie można przyjąć żadnej z tych dat. Można by mówić co najwyżej o pierwszej poł. XII w. Zresztą podobnie jak w Lombardii nie wyciągnięto tu z systemu tych sklepień żadnych konsekwencji konstrukcyjnych w tym czasie, skoro pierwszy wielki zabytek gotyku na południu Francji – nawa katedry w Tuluzie – pochodzi z początku XIII w. Zob. Mâle (RDM, luty 1926) i R. R e y, Art gothique du Midi de la France, 1934.

Grupę dość jednolitą tworzą żebra o przekroju prostokątnym w sklepieniach krzyżowych krucht kościelnych. Najstarszym i niestety jedynym przykładem, którego data daje się ustalić w przybliżeniu, jest sklepienie w Moissac. Na przyziemiu kruchty dwa potężne łuki o kwadratowym profilu krzyżują się pod niskim sklepieniem: na wyższej kondygnacji kruchty 12 podobnych łuków wychodzi promieniście ze zwornika podtrzymując bardzo wysokie sklepienie podobne do kopuły. Czas po-

Architektura i rzeźba gotycka -if wstania ok. 1120-1130, a więc ten sam co i w Morienval. Podobne żebra sklepienne w kruchcie kościoła S. Victor w Marsylii (2 żebra przekątne bez zwornika), w kruch- cie kościoła w S. Gaudens (4 żebra promieniste, pośrodku sklepienia otwór). W dwóch ostatnich zabytkach data prawdopodobna, lecz niepewna – pierwsza poł. w. XII). W Tuluzie dolna sala w wieży Mauran, pochodząca na pewno z poł. XII w., ma podobne żebra kwadratowe, spadające na narożnikach na wsporniki o dekoracji romańskiej. W kościele w S. Bertrand-de-Comminges mamy odmienny nieco przykład: 8 żeber prostokątnych w pierwszym przęśle nawy głównej w części będącej pozostałością katedry romańskiej Bertranda de lTsle-Jourdain (1082-1123): czy żebra te zostały wymurowane pod koniec, jego episkopatu, przez co byłyby współczesne żebrom z Moissac, czy też dodano je potem, nie podobna rozstrzygnąć. Trudność powiększa fakt, że podobne typy występują w katedrach w Grasse i Fréjus, które datuje się dopiero na koniec w. XII lub początek w. XIII. Co prawda w cytowanych ostatnio przykładach żebra występują w sklepieniu nawy głównej. Cała ta pierwsza seria żeber może być traktowana jako powstała pod wpływem lombardzkim. Jeśli chodzi o kościoły Prowansji, Labande (JS, 1928, s. 393) rozpatrzył hipotezę o pochodzeniu żeber o przekroju prostokątnym w tych kościołach, od płaskich żeber-listew spod sklepień półkopułowych niektórych absyd, a nawet żeber występujących pod czaszą kopułową, np. w Notre-Dame-des-Doms w Awinio- nie. Jednak nie przesądza on tej hipotezy nie operując pewnymi datami.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.