Styl rysunkowy w malarstwie

Około połowy wieku „styl rysunkowy“, pod naciskiem stylu sieneńskiego, ustępuje miejsca malarstwu bardziej giętkiemu, bardziej barwnemu i malowniczemu. Wyniki tej przemiany występują szczególnie jasno w Awinionie, Katalonii i w Czechach. W Awinionie, gdzie pracował Simone Martini, zachowały się resztki malowideł w Pałacu Papieskim. Są one w wielkiej części dziełem włoskim (kaplica S. Martial malowana przez Matteo da Viterbo), jedynie freski na wieży Garde-Robe (1343-1347), przedstawiające polowania i połowy na tle czarodziejskiego pejzażu, w efekcie przypominające tkaninę, wyraźnie odbijają od stylu sieneńskiego. Tę samą kosmopolityczną atmosferę odnajdujemy w Czechach w serii obrazów Wyszobrodu (Życie Chrystusa, ok. 1355), a zwłaszcza w dekoracji pałacu cesarskiego w Karłowym Tynie (1355-1364), w którym wspólnie z Teodorykiem z Pragi pracuje Tomasso da Modena, malarz, o którego wybitnej oryginalności świadczy siła jego poszukiwań realistycznych. Katalonię, odgrywającą tak wielką rolę w historii malarstwa średniowiecznego, reprezentuje w malarstwie ściennym Ferrer Bassa, który ozdabia klasztor Pedralbes (1343 -1346) freskami o nastroju bliższym dziełom Giotta niż sieneńczyków. Poczynając od r. 1360 wpływ malarstwa sieneńskiego występuje wyraźniej w twórczości Jaume Serra (ołtarz z Saragossy, 1361) i jego brata Pere (ołtarz Sw. Ducha w katedrze w Manresa, ok. 1380), u których odnajdujemy cały romantyczny czar i kwiecistą barwność ich wzorów. Liczne Madonny z Dzieciątkiem (Madonny karmiące), najczęściej nieznanego pędzla, dopełniają obrazu malarstwa katalońskiego, jednego z najwdzięczniejszych w średniowieczu.

Czytaj dalej Styl rysunkowy w malarstwie

Bernini i jego bogata twórczość

Na zakończenie wypada dodać, jak wielką rolę odegrał Ber- nini jako rzeźbiarz w utrwaleniu typu fontanny barokowej. W okresie tym fontanny, dzięki ich walorom kinetycznym, stały się bardzo modne – w samym Rzymie w dobie baroku powstało ich około trzydziestu. Miały też one znaczenie w założeniach urbanistycznych jako niezbędny element kompozycyjny placów i placyków. Początkowo były to płaskie baseny z architektonicznie skomponowanym wodotryskiem (np. fontanna przy pałacu Orsinich), natomiast Bernini jako element dominujący wprowadził do basenu rzeźbę.

Czytaj dalej Bernini i jego bogata twórczość

RZEŹBA W OKRESIE ROMANTYZMU

W innych krajach nie napotykamy równie wielkiego artysty. W Anglii Alfred Stevens (1818 -1895), który w Rzymie był uczniem Thorwald- sena, uzyskuje w r. 1857 nagrodę w konkursie na pomnik Wellingtona. Dzieło to (Londyn, katedra Sw. Pawła) wzorowane jest na włoskich grobowcach renesansowych. Stevens był równocześnie architektem-dekora- torem i malarzem. Jego sposób rysowania, oparty na stosowaniu linii krzywych, można uważać iza jedno ze źródeł modern style. G. F. Watts, rzeźbiarz i malarz, w swej pięknej rzeźbie, Energii życiowej (Londyn, Kensington Gardens), potrafił stworzyć symbol o monumentalnej formie. W Stanach Zjednoczonych Augustus Saint-Gaudens (1848 – 1907) wykonał kilka dobrych rzeźb portretowych o dużej prawdzie obserwacji i silnej ekspresji (Lincoln, Lincoln Park, Chicago): jest on jednak banalny i chłodny w kompozycjach rzeźbiarskich.

Czytaj dalej RZEŹBA W OKRESIE ROMANTYZMU

Topografia

Wyszczególniono tu tylko niektóre budowle, a mianowicie te, które wzbudziły największy podziw i najczęściej były naśladowane. Wymienimy jeszcze inne według podziału na prowincje, ale oczywiście – bardziej jeszcze niż w stosunku do architektury romańskiej – ten podział geograficzny jest jedynie wygodną ramą: istnieją grupy kościołów gotyckich, ale niekoniecznie zamykają się one w granicach jednej prowincji.

Czytaj dalej Topografia

SZTUKA BAROKU KLASYCYZUJĄCEGO

Gdy po śmierci ministra Mazarina Ludwik XIV obejmował osobiste rządy w 24 roku życia – był już ukształtowanym absolutystą, dążącym do podporządkowania sobie wszystkich dziedzin życia kraju zgodnie z hasłem L’Etat c’est moi („Państwo – to ja”). Mając niezwykle wysokie pojęcie o roli króla w państwie (zwano go przecież Le Roi-Soleil – Król Słońce), postanowił osobę monarszą otoczyć niebywałym splendorem i pompą. Toteż styl życia na dworze Ludwika XIV staje się jak najbardziej pompatyczno-teatralny, ujęty w ściśle przestrzegane formy etykiety dworskiej. Ten styl życia musiał mieć odpowiednią oprawę plastyczną, której najważniejszy element powinna była stanowić wspaniała rezydencja, należycie reprezentująca majestat królewski.

Czytaj dalej SZTUKA BAROKU KLASYCYZUJĄCEGO

Rzym jest wierny swoim tradycjom

W tej samej okolicy Sahagun istnieje ciekawa grupa kościołów, łącząca elementy stylu romańskiego i stylu mudejar: S. Tirso, S. Lorenzo i Santiago w Sahagun: La Lugareja w Arevalo: S. Andrés w Cuellar. Nawy mają strop drewniany, dekorowany na sposób arabski: spotykamy tam również luki podkowiaste. Naj charakterystyczniejsze cechy tych kościołów to: kwadratowa wieża zwężająca się ku górze, o trzech lub czterech kondygnacjach okien przeskiepionych podkowiasto, i dekoracja arkad, umieszczonych jedne nad drugimi w zakończeniu prezbiterium. Jest to przeniesienie formuł „pierwszej sztuki romańskiej“ na architekturę ceglaną. W prowincji Segowia, poza drewnianymi stropami i muzułmańskimi lukami, napotykamy sklepienia podparte żebrami (S. Milian i Vera Cruz w Segowii). Wpływy wschodnie są bardziej widoczne w rejonie Soria (koniec XII w.): łuki i kopuła z żebrami w kościele S. Miguel w Almazan, a zwłaszcza przeplatane arkady w krużgankach S. Juan de Duero w Soria. Tak więc ze wszystkich stron załamują się formuły romańskie czy to pod wływem silnie zakorzenionych muzułmańskich tradycji budowlanych, czy to pod wpływami francuskimi przynoszącymi sklepienie krzyżowo-żebrowe. Cystersi odgrywają tu rolę decydującą.

Czytaj dalej Rzym jest wierny swoim tradycjom

Malarstwo końca XV w. w Europie zachodniej cz. II

Katalończyk Jaume Huguet (ok. 1420 – ok. 1490), jeden z największych malarzy późnego średniowiecza, jest artystą całkowicie niezależnym od sztuki flamandzkiej. Teksty wymieniają co najmniej 12 ołtarzy, których jest on twórcą. 5 z nich zachowało się w stanie mniej więcej kompletnym, a mianowicie: ołtarz w Terrasa (1460), ołtarz Kone- tabla (ok. 1464, Barcelona, Sta Agueda), Sw. Jerzego (ok. 1470, Barcelona i Berlin), ołtarz Sw. Augustyna (ok. 1480, Barcelona). W połączeniu z czysto materialnym poczuciem wielkości (ołtarz Sw. Augustyna posiadał 12 kwater, z których kilka o wymiarach 2 m X 2,50 m) występuje tu mistrzostwo kompozycji monumentalnej: ale Huguet jest przede wszystkim niezrównanym twórcą typów ludzkich, który pragnie jednak usunąć brzydotę dla zachowania wytworności lub wyrazu siły. W związku z ołtarzem Sw. Jerzego Bertaux mógł mówić o prerafaelityzmie. Można to nazwać, jeśli kto woli, nawrotem do sztuki włoskiej, w każdym razie jest to wyraźne zerwanie z realizmem. Katalonia była w tym okresie klasycznym krajem romansów rycerskich. Tirante el Blanco, Curial i Guel- fa przeżywają tysiące przygód, jedne bardziej zadziwiające od drugich.

Czytaj dalej Malarstwo końca XV w. w Europie zachodniej cz. II

REALIZM ROSYJSKI I POLSKI CZ. II

Jasną gamą barwną wyróżniają się obrazy rodzajowe i portrety wybitnie utalentowanego Walentego Sierowa (1865 – 1911). W Polsce wiek XIX, a zwłaszcza jego druga połowa, to mimo podziału kraju między trzy państwa zaborcze – okres rozkwitu malarstwa narodowego, w którym narasta i rozwija się realizm. O twórczości klasy cysty A. Brodowskiego była mowa powyżej. Przedstawicielem romantyzmu jest Piotr Michałowski (1800 – 1855), wybitny kolorysta, twórca pełnych dynamizmu scen batalistycznych i portretowych studiów chłopów. Henryk Rodakowski (1823 – 1894) był jednym z wybitniejszych portrecistów w Europie trzeciej ćwierci XIX wieku: do najlepszych jego dzieł należą Portret generała Dembińskiego i Portret matki artysty. Wielką popularność zyskały cykle rysunkowe utalentowanego, młodo zmarłego Artura Grottgera (1837 – 1867) o tematyce patriotycznej (Warszawa I, Warszawa II, Polonia, Wojna). Jan Matejko (1838 – 1893) jest wielkim malarzem przeszłości swego kraju. W jego wielkich płótnach (Kazanie Skargi, Rejtan, Batory pod Pskowem, Grunwald) występuje niezwykła siła ekspresji i realistycznego wyrazu zarówno w charakterystyce poszczególnych postaci, jak i w widzeniu całych scen z historii, narzucająca się widzowi w sposób nieodparty. Wybitna indywidualność artysty, siła uczucia patriotycznego i przekonania bijące z jego obrazów na długi okres ukształtowały wyobraźnię polskiego widza w zakresie przedstawianych przez niego wypadków i postaci historycznych.

Czytaj dalej REALIZM ROSYJSKI I POLSKI CZ. II

Budowa katedry św. Piotra

Gdy wreszcie po śmierci Innocentego X na tronie papieskim zasiadł Aleksander VII (Fabio Chigi), pontyfikat jego (1655-1667) stał się okresem największej sławy Berniniego. Mianowany znowu naczelnym architektem, dostał polecenie całkowitego wykończenia bazyliki św. Piotra. Wtedy to zaprojektował artysta jedno z najkapitalniejszych rozwiązań w dziejach architektury i urbanistyki. Żeby tę sprawę omówić, musimy cofnąć się nieco wstecz.

Czytaj dalej Budowa katedry św. Piotra

Siemiginowski i malarstwo religijne

Po śmierci króla Siemiginowski uprawiał jakiś czas malarstwo religijne. Jego obrazy z warszawskiego kościoła kapucynów spaliły się podczas ostatniej wojny (m.in. Anioł Stróż), zachowała się natomiast Sw. Anna w kościele krakowskim pod tym wezwaniem, wykazująca poprawność, ale nie dorównująca dziełom wilanowskim. Pod koniec życia artysta zarzucił malarstwo – zapewne uważał, że nie przystoi ono szlachcicowi.

Czytaj dalej Siemiginowski i malarstwo religijne