Poszukujesz tłumacza ekspresowego z angielskiego i niemieckiego w Warszawie? Genialne tłumaczenia!

KONIEC SZTUKI BIZANTYŃSKIEJ

Trzeci złoty wiek sztuki bizantyńskiej, któremu zawdzięczamy arcydzieła malarskie, w dziedzinie architektury nie przynosi istotnych nowości. Jedynie drobne różnice występują między kościołem bizantyńskim XV i XI wieku. Najważniejszą rzeczą jest tu raczej pogłębianie się różnic regionalnych. Konstantynopol pozostaje w dalszym ciągu wzorem, ale sztuka bizantyńska dzieli się coraz wyraźniej na ośrodki prowincjonalne.

Obok tradycyjnych centrów pojawiają się nowe, jak Trebizonda i Mistra. W Trebizondzie wielkie budowle w. XIII (Chrysokephalos oraz kościoły Św. Eugeniusza i Św. Zofii) wskrzeszają typ bazyliki kopułowej. Mistra ha Peloponezie, o kilka kilometrów od Sparty, stolica despotów Morei, dzięki dobrej konserwacji wielu swych budowli zyskała przydomek bizantyńskiej Pompei: same zabytki, o typach różnorodnych, świadczą zarówno o wirtuozostwie technicznym, jak o dyletantyzmie i wahaniach stylu nie podbudowanego jednolitą koncepcją: kościół Evangelistria (koniec w. XIV) jest zbudowany na planie krzyża łacińskiego: kościół Św. Teodorów

Lavedan: Historia sztuki klasztoru Brontochion (w. XIII) na planie krzyża greckiego: Afendiko (w. XIV), Metropolia (1310, przebudowany w w. XV), Pantanassa (pierwsza połowa w. XV) w dolnej partii oparte są o plan bazylikalny, w górnej – o plan krzyża greckiego. Najciekawsza w większości tych kościołów jest bardzo bogata dekoracja freskowa.

Z drugiej strony przyjęcie chrześcijaństwa przez kraje słowiańskie za pośrednictwem misjonarzy przybyłych z Konstantynopola otworzyło nowe tereny ekspansji dla sztuki bizantyńskiej. Jest to fakt o zasadniczym znaczeniu, dzięki temu bowiem sztuka ta przetrwa nawet upadek Cesarstwa Bizantyńskiego. Ale ci późno pozyskani uczniowie nie zawsze są bardzo pojętni i mniej lub więcej deformują przekazane im wzory. W Rosji nie przyjął się nigdy typ budowli na planie krzyża greckiego. Sobór Sw. Zofii w Kijowie (1037), najstarsza zachowana świątynia ruska, był w swym stanie pierwotnym pięcionawową bazyliką z pięcioma absydami, nie posiadającą odpowiednika w sztuce bizantyńskiej. Późniejsze cerkwie kijowskie i cerkwie nowogrodzkie z w. XIV (cerkiew Sw. Teodora Słup- nika i Przemienienia Pańskiego), dwa sobory moskiewskie z w. XIV (Zwiastowania i Zaśnięcia, przebudowane w XV-XVI w.) są równie dalekie od sztuki bizantyńskiej pod względem planu, konstrukcji i układu brył (cebulaste kopuły): zbliżają się do niej jedynie bogatą dekoracją wietrzą, głównie freskową. Zresztą początkowo obok wpływów bizantyńskich należy brać pod uwagę również wpływy Gruzji: fasady świątyń z okolic Włodzimierza nad Klaźmą, całkowicie pokryte rzeźbą na sposób kaukaski, bliższe są dzięki temu romańskiej sztuce Zachodu niż bizantyńskiej, kiłdawia i Wołoszczyzna mają architekturę narodową, w której widoczm są odległe wpływy Bizancjum. Utrzymują się one nawet w w. XVI-XVII, za czasów panowania tureckiego. Spośród krajów południowo-słowiańskich architektura serbska wykazuje długotrwałe wahania. Plan krzyża greckiego zwycięża dopiero w w. XIV w Prizrenie, Nagoriczinie, Graczanicy i Lesnowie. Wpływy azjatyckie zdają się przeważać pod koniec XII i XIII w. za panowania Nsma- nidów. Pod wieloma względami szkoła adriatycka dawnej Raszki jest. zapewne bliska grupie kaukaskiej. Cerkiew w Studenicy (ok. r. 1190) posiada partie gruzińskie i armeńskie: kruchta cerkwi w Zicza (ok. r. 1219), wzniesiona przez św. Sawę, zbliżona była do armeńskiego „jamatun“. Kraina ta podlega również wpływom lombardzkim, pochodzącym z południowej Italii. Ale w w. XIV wpływy Bizancjum przeważają i Serbia staje się prowincją sztuki bizantyńskiej. Bułgaria, której sztuka rozkwita w w. XIV, zależna jest również pod względem artystycznym od Bizancjum.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.