Poszukujesz tłumacza ekspresowego z angielskiego i niemieckiego w Warszawie? Genialne tłumaczenia!

Chronologia burgundzkiej rzeźby romańskiej

Przeciwnie, cała chronologia burgundzkiej rzeźby romańskiej została zakwestionowana i niewątpliwie stała się przestarzała po badaniach Kingsley Portera. Punktami wyjścia (Porter uważa je zresztą za późniejsze od rzeźb hiszpańskich) są dla niego: tympanon z Charlieu (1094) i kapitele z obejścia w Cluny III, przedstawiające tony muzyczne, wykonane w latach 1089-1095. Dalsza chronologia przedstawia się następująco: większość kapiteli z nawy głównej w Cluny przed 1109: tympanon (nie zachowany) 1113: w Vézelay kapitele w nawie głównej między 1104-1120: w Autun – kapitele między 1120-1132: tympanon z Vézelay z r. 1130- 1132: tympanon z Autun z r. 1120-1132. P. Deschamps, Notes sur la sculpture romane en Bourgogne (GBA, 2, 1922): La Sculpture romane en Languedoc et en Bourgogne (RA, 1924): Les Chapiteaux de Cluny (RAAM, 1931): La Sculpture française a l’époque romane przyjmuje, że nadproże i tympanon z Charlieu pochodzą z 1094 r. Bardzo ożywiona dyskusja wywiązała się wokół datowania głowic w obejściu w Cluny. Przyjmuje się na ogół, że było ono konsekrowane w r. 1095. Czy w tym czasie kapitele były już umieszczone na swoim miejscu i wyrzeźbione? Tak – mówi Porter, a stanowisko jego poparły wyniki badań wykopaliskowych Conanta. Według Conanta jest rzeczą niemożliwą, aby głowice zostały wmontowane po !ukończeniu budowy czy też były wyrzeźbione po umieszczeniu ich na miejscu, ponieważ górna część abakusa nosi ślady uderzeń dłuta. Deschamps zauważa, że sam temat rzeźb (tony muzyczne) doskonale odpowiada czasowi, kiedy opatem był Pierre le Vénérable (1122-1156), o którym wiemy, że był wielkim miłośnikiem muzyki: z drugiej strony zbyt wielka doskonałość technicznego opracowania tych kapiteli wskazywałaby, że nie można przyjąć roku 1095, jako zbyt wczesnej daty ich powstania. Focillon (Art d’Occident, s. 113), który uważa, że trudno odrzucić argumentację Conanta, odpowiada, że opat Pierre le Vénérable prawdopodobnie nie był jedynym miłośnikiem muzyki na przestrzeni XI i XII w.: kładzie on zwłaszcza nacisk na argumentację stylistyczną: postacie tonów muzycznych nie mają wcale charakteru monumentalnego właściwej rzeźby romańskiej: są one o wiele bardziej zbliżone do dekoracji nakładanej, takiej, jaką stosowali rzeźbiarze w kości słoniowej i złotnicy tej epoki: jest rzeczą naturalną porównywanie ich z kolumną z Hildesheim. Conant zauważył zresztą na niektórych z tych kapiteli połysk podobny jak na wyrobach z kości słoniowej. Argumentacja ta byłaby nie do odparcia, gdyby nie podważały jej fakty: czy obejście kościoła w Cluny było rzeczywiście ukończone w 1095? Nic nie jest mniej pewne. Chronologia T a lofa r e ’ a, którą przyjęliśmy, przeczy temu i stwierdza, że nastąpiło to około 15 lat później. Musimy więc przesunąć datę powstania tych kapiteli na ok. 1110 r. wiążąc je raczej o wiele bliżej z dziełami ottońskimi niż z rzeźbą tuluzańską. Jest to data przyjęta przez Oursela w Art roman de Bourgogne.

Vézelay według P. Deschampsa wyprzedza Cluny i jest jego wzorem. Omówiliśmy wyżej i przyjęliśmy chronologię proponowaną przez Saleta. Skoro nawa główna została przebudowana między 1120 i 1140, data powstania kapiteli, proponowana przez Portera, jest nie do przyjęcia. Jeśli chodzi o główny portal, S a 1 e t omawiając to zagadnienie (BM, 1940, s. 223-229) wskazuje, że wznoszenie jego rozpoczęto niewiele po 1120 r., w czasie, kiedy nie projektowano jeszcze narteksu, którego budowa po r. 1140 spowodowała wprowadzenie pewnych nowych elementów, a mianowicie kapiteli.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.